Wirusy, pasożyty i bakteria odpowiadają za 12% nowotworów na świecie

7 godz. temu

Profilaktyka przeciwnowotworowa kojarzy się przede wszystkim z niepaleniem, unikaniem alkoholu, ruchem i zdrową dietą. Tymczasem część zachorowań ma źródło w zakażeniach. Bakteria bytująca w żołądku, wirus atakujący wątrobę czy pasożyty mogą być przyczynami chorób nowotworowych. Według analizy opublikowanej w „The Lancet Oncology” w 2024 roku czynnikom infekcyjnym można przypisać około 2,3 milionów zachorowań na nowotwory na całym świecie. To 12% wszystkich przypadków. W Europie udział ten był bardzo zróżnicowany: od 4% na północy do 10% w części środkowej i wschodniej.



Pierwsza planeta „drugiej generacji” wokół białego karła czy planeta z atmosferą „drugiej generacji”?

9 godz. temu

Śmierć gwiazdy nie musi oznaczać końca narodzin planet wokół niej. Materia wyrzucona u schyłku życia przez gwiazdę może posłużyć do budowy nowych światów. Na ślady takiego procesu trafił zespół naukowy z Niemiec, USA i Wielkiej Brytanii, na którego czele stał Jamie T. Williams z University of Warwick. Naukowcy zwrócili uwagę na niezwykły skład materii pochłanianej przez białego karła.


W Mohendżo Daro nierówności się zmniejszały, a ludzie bogacili?

wczoraj, 12:16

Rozwój pierwszych miast często łączy się z narodzinami potężnych elit i pogłębiającymi się różnicami majątkowymi. Tymczasem badania Mohendżo Daro, jednego z dużych miast cywilizacji doliny Indusu, pokazują inną możliwość. Analiza powierzchni domów sugeruje, że nierówności ekonomiczne z czasem tam malały. Adam S. Green z University of York oraz Iqtedar Alam i Cameron Petrie z University of Cambridge opublikowali na łamach Antiquity artykuł, w którym omawiają hipotezę, że zmniejszanie się nierówności społecznych było spowodowane sposobem zarządzania miastem.


Równia pod Śnieżką może pomóc w ustaleniu granicy antropocenu

2 października 2026, 10:57

Torfowisko w Karkonoszach może pomóc wyznaczyć początek nowej epoki geologicznej. Tak przynajmniej uważają Colin N. Water i Jan Zalasiewicz z University of Leicester oraz ich zespół, którzy na łamach Nature Reviews Earth & Environment wskazali Równię pod Śnieżką jako jedno z trzech miejsc proponowanych stanowisk pomocniczych służących rozpoznaniu granicy antropocenu. W tamtejszym torfowisku zachowały się bowiem ślady przemian, które w połowie XX wieku objęły całą planetę.


Zapraszamy na NASA Space Apps Challenge 2026! Stalowa Wola czeka!

2 października 2026, 10:23

Wiecie, co ma wspólnego Stalowa Wola z NASA i ponad 500 miastami? Tegoroczny listopadowy NASA Space Apps Challenge 2026. To międzynarodowy hackathon organizowany przez NASA, który co roku przyciąga niemal 100 000 uczestników z całego świata. A co najlepsze, wydarzenie jest dostępne dla każdego. Udział w nim nie wymaga specjalistycznej wiedzy, bo ma ono pokazać, że technologie kosmiczne są dostępne niezależnie od tego, czy mamy wykształcenie techniczne lub potrafimy programować.


Białka z pszczelej przędzy pomogą w stworzeniu „programowalnych” opatrunków?

1 października 2026, 10:50

Naukowcy chcą stworzyć opatrunek reagujący na warunki panujące w ranie, a może nawet uwalniający do niej odpowiednie substancje lecznicze w odpowiednim czasie. Jednym z kandydatów na taki opatrunek jest przędza wytwarzana przez larwy pszczół. Australijscy naukowcy sprawdzili, jak obecne w nim białka wpływają na gojenie się ran u myszy. Uzyskane wyniki stały się zachętą do kontynuowania prac.


Fortyfikacje sprzed 4000 lat na północy Maroka

1 października 2026, 08:24

Nad rzeką Oued Beht w północno-zachodnim Maroku archeolodzy zbadali konstrukcję, która miała chronić miejscową ludność już około 4 tysięcy lat temu. Rów, wał ziemny i ściana tworzyły barierę utrudniającą dostęp do południowej części stanowiska. Wzniesienie tej konstrukcji pokazuje, że mieszkańcy tamtych terenów podejmowali znaczne przedsięwzięcia budowlane w okresie, o którym wciąż niewiele wiemy.


Kręgowce potrzebują bioróżnorodności wśród owadów

30 września 2026, 10:13

Co łączy niedźwiedzia grizzly, żabę i papugę? Fakt, że ich życie może zależeć od owadów i to na znacznie więcej sposobów, niż nam się wydaje. Owady dostarczają pożywienia, budują schronienia, usuwają odchody i odstraszają drapieżniki. Opublikowany właśnie w Nature Reviews. Biodiversity przegląd badań pokazuje, jak bardzo rozległa i skomplikowana to sieć i dlaczego jej osłabienie, spadek liczby i bioróżnorodności owadów może negatywnie odbić się na całym świecie kręgowców.


Jak Grenlandia i Antarktyda tracą lód. Pokazuje to największy zbiór danych satelitarnych

29 września 2026, 11:46

W latach 1979–2023 Grenlandia i Antarktyda straciły łącznie około 11,3 biliona ton lodu. To wystarczyło, by podnieść poziom morza o 31,4 milimetra. Takie wnioski płyną z badań międzynarodowego zespołu naukowego, na czele którego stała Inès N. Otosaka z Northumbria University. Naukowcy wykorzystali największy w historii zbiór danych satelitarnych, łącząc informacje z 42 oszacowań opartych na danych z 27 misji. Dla Grenlandii analiza sięga 1972 roku, a dla Antarktydy – roku 1979.


Badania sugerują, że szympansy żyjące na sawannach celowo przekazują wiedzę innym

29 września 2026, 08:09

Fotopułapka ustawiona w rezerwacie Dindefelo w Senegalu zarejestrowała młodą szympansicę, która obserwowała matkę używającą patyka do łowienia mrówek z gniazda. Młoda w pewnym momencie oddaliła się, więc matka odłożyła patyk, przyprowadziła córkę, a ta wzięła patyk i zaczęła łowić mrówki. Matka czujnie obserwowała córkę przy tej czynności. Badacze zauważają, że matka zmieniła zachowanie w sposób, który umożliwiał córce skorzystanie z narzędzia.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy